Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej obchodzimy 14 lutego na pamiątkę 84. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w AK. Jedną z jej czołowych postaci w rejonie Włocławka była płk Maria Sobocińska ps. „Ryśka”.
Maria Sobocińska (1920-2012), zwana przez przyjaciół Marylką, urodziła się w Wymyślinie w powiecie lipnowskim. Ukończyła Liceum Humanistyczne w Warszawie, przeszła przeszkolenie Przysposobienia Wojskowego Kobiet i wstąpiła do konspiracji, przyjmując pseudonim „Ryśka”. W 1940 r. rozpoczęła działalność w Związku Walki Zbrojnej, który 14 lutego 1942 r. przekształcił się w Armię Krajową.
Świetna konspiratorka
„Ryśka” pracowała w niemieckim biurze w Lipnie. Znajomość języka niemieckiego i wykonywany zawód urzędnika pozwalały jej na swobodne poruszanie się po terenach okupowanych i zbieranie informacji wywiadowczych, przewożenia rozkazów, werbowania nowych konspiratorów, angażowania się w Akcję „N”, czyli działania dywersyjno-propagandowe wśród Niemców. Utrzymywała kontakty z konspiracją warszawską. Pełniła funkcję kurierki.
Organizowała Wojskową Służbę Kobiet (WSK) w powiecie lipnowskim. W 1943 r. objęła tam funkcję Komendantki Obwodu AK WSK. Współdziałała w ukrywaniu zbiegłych z niewoli jeńców angielskich, radzieckich i polskich ściganych przez gestapo. W 1943 r. brała udział w udanej akcji odbicia z więzienia w Toruniu oficera Stanisława Witkowskiego ps. „Żbik". Po aresztowaniu Zbigniewa Klubińskiego ps. „Wichura” współdziałała w odbudowywaniu konspiracyjnej komendy Obwodu AK Lipno.
Wierna swoim ideałom
- Po zakończeniu II wojny światowej nie ujawniła się i kontynuowała działalność konspiracyjną jako łączniczka Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj oraz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Odbudowała struktury konspiracyjne na terenie Lipna, kolportowała prasę. Za działalność niepodległościową została aresztowana przez komunistów – mówi Mirosław Sprenger z bydgoskiej Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej.
W 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Bydgoszczy skazał „Ryśkę” na sześć lat więzienia za działalność w Armii Krajowej. Karę odbywała w zakładach karnych w Toruniu, Bydgoszczy, Inowrocławiu i Fordonie. Została zwolniona 10 listopada 1948 roku na mocy amnestii. W kolejnych latach była inwigilowana przez komunistyczną bezpiekę.
Ważna postać emigracji
„Wbrew przeciwnościom ułożyła sobie życie: założyła rodzinę, zdobyła wykształcenie, na emeryturę odeszła w 1980 r. jako kierownik działu w Instytucie Elektroniki Politechniki Warszawskiej. W 1983 roku zamieszkała w Sztokholmie. Aktywnie działała w organizacjach polonijnych, była członkiem Rady Naczelnej AK na Zachodzie z siedzibą w Londynie. Zmarła 1 sierpnia 2012 roku w Sztokholmie” – pisał Michał Moszkowicz w artykule „Dama Niezłomna – Marylka Sobocińska” na łamach polonijnego portalu www.strefa.se.
Bohaterka Armii Krajowej została pochowana na cmentarzu parafialnym w Skępem. W tamtejszym Zespole Szkół im. Waleriana Łukasińskiego w Skępem działa Izba Pamięci i Tradycji Szkoły im. Marii Sobocińskiej. Odznaczona została m.in. medalem Pro Memoria, Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Srebrnym Krzyżem Walecznych z Mieczami. Pośmiertnie awansowana na stopień pułkownika.
Ciągłość państwa w podziemiu
Już we wrześniu 1939 r. powstały pierwsze struktury Polskiego Państwa Podziemnego podporządkowane Rządowi RP na uchodźstwie – Służba Zwycięstwu Polski. Wkrótce organizację przemianowano na Związek Walki Zbrojnej, zaś 14 lutego 1942 r. ZWZ przekształcono w Armię Krajową jako prowadząca w kraju część Polskich Sił Zbrojnych dowodzonych przez Naczelnego Wodza. W 1940 r. ukształtował się pion cywilno-polityczny podziemnego państwa – Delegatura Rządu na Kraj oraz jego organ doradczy – Polityczny Komitet Porozumiewawczy.
Polskie Państwo Podziemne, działające w warunkach niemieckiej i sowieckiej okupacji, było fenomenem na skalę światową. Stanowiło wyraz ciągłości istnienia polskiej państwowości. PPP trwało do lipca 1945 r., kiedy to Zachód cofnął swoje poparcie dla Rządu RP na uchodźstwie.
AK była największą armią w okupowanej Europie. Jej głównym celem było przeprowadzenie w końcowej fazie wojny powstania powszechnego. Wielu członków AK po jej rozwiązaniu w styczniu 1945 r. kontynuowała działalność w podziemiu antykomunistycznym.
Napisz komentarz
Komentarze